fa الزامات عملکردی و غیر عملکردی سامانه پزشکی از راه دور برای مدیریت درد مزمن پزشکی راه دور Telemedicine پژوهشي اصیل Original Article <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:12px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">مقدمه: </span></b><span lang="FA">با گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات، سامانه‌های پزشکی از راه دور به یکی از ابزارهای کلیدی در ارتقای کیفیت خدمات درمانی تبدیل شده‌اند. این سامانه‌ها امکان ارائه مراقبت‌های پزشکی بدون نیاز به حضور فیزیکی بیمار و پزشک را فراهم می‌سازند و نقش مؤثری در مدیریت بیماری‌های مزمن، به‌ویژه درد مزمن ایفا می‌کنند. مدیریت درد مزمن نیازمند پیگیری مستمر، دسترسی آسان به خدمات و تبادل اطلاعات دقیق میان بیمار و تیم درمانی است. طراحی موفق یک سامانه پزشکی از راه دور مستلزم شناسایی و بررسی دقیق الزامات عملکردی و غیرعملکردی آن است. این الزامات پایه‌های اصلی برای تضمین کیفیت، امنیت، کارایی و پذیرش سیستم توسط کاربران را فراهم می‌سازند. هدف این پژوهش، شناسایی این الزامات برای طراحی یک سامانه مؤثر در مدیریت درد مزمن است.</span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d"></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">روش کار:</span></b> <span lang="AR-SA">این مطالعه از نوع کاربردی و به‌صورت مقطعی انجام شده است. در مرحله نخست، فرآیند موجود در مدیریت درد مزمن در بیمارستان‌های مربوطه مورد بررسی قرار گرفت. سپس با بهره‌گیری از روش بحث گروهی متمرکز (</span><span dir="LTR">Focus Group Discussion</span><span lang="AR-SA">)، جلساتی با حضور </span><span lang="FA">۱۵</span><span lang="AR-SA"> متخصص شامل چهار نفر از حوزه انفورماتیک پزشکی، هفت متخصص بیهوشی و چهار فلوشیپ درد برگزار شد. این افراد به‌صورت هدفمند و بر اساس دسترسی انتخاب شدند. جلسات تا زمان رسیدن به اشباع ادامه یافتند، به‌طوری‌که اطمینان حاصل شد تمامی ابعاد موضوع مورد بررسی قرار گرفته و به تأیید جمعی متخصصان رسیده است.</span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d"></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته</span><span dir="LTR">‌</span><span lang="AR-SA">ها:</span></b> <span lang="AR-SA">الزامات عملکردی در 7 گروه دسته</span><span dir="LTR">‌</span><span lang="AR-SA">بندی شد، مدیریت‌کاربران (3 مورد)، نوبت‌دهی و ارتباط (5 مورد)، مدیریت اطلاعات‌پزشکی (3 مورد)، داروخانه و نسخه‌نویسی (2 مورد)، ارتباطات و پشتیبانی (2 مورد)، گزارش‌گیری و تحلیل‌داده (2 مورد)، محتوا و آموزش (4 مورد). همچنین برای الزامات غیرعملکردی، قابلیت‌اطمینان و در</span> <span lang="AR-SA">دسترس‌بودن، تعامل‌پذیری، امنیت و حریم‌خصوصی، ایمنی، عملکرد و مقیاس‌پذیری بدست آمدند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نتیجه‌گیری:</span></b> <span lang="AR-SA">یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که شناسایی و درک دقیق الزامات عملکردی و غیرعملکردی نقش مهمی در موفقیت سامانه‌های پزشکی از راه دور دارد. عملکرد مناسب این سامانه‌ها مستلزم توجه همزمان به ویژگی‌هایی همچون امنیت، قابلیت اعتماد، تعامل‌پذیری و دسترسی‌پذیری در کنار کارکردهای تخصصی-درمانی است. در نتیجه، طراحی این سامانه‌ها باید با نگاه جامع و چند بعدی انجام شود تا پاسخ‌گوی نیازهای بیماران و تیم درمانی باشد.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><b>Introduction:</b> With the expansion of information and communication technologies, telemedicine systems have become a key tool in enhancing the quality of healthcare services. These systems enable the delivery of medical care without the need for physical presence of patients and healthcare providers, playing a significant role in the management of chronic diseases, particularly chronic pain. Effective chronic pain management requires continuous follow-up, easy access to services, and accurate information exchange between patients and the medical team. The successful design of a telemedicine system depends on the precise identification and evaluation of its functional and non-functional requirements. These requirements form the foundation for ensuring the quality, security, efficiency, and user acceptance of the system. The aim of this study is to identify these requirements to support the development of an effective system for chronic pain management.<br> <b>Method:</b> This applied, cross-sectional study was conducted in two phases. In the first phase, existing processes related to chronic pain management in relevant hospitals were analyzed. Subsequently, focused group discussion (FGD) sessions were held with 15 experts, including four medical informatics specialists, seven anesthesiologists, and four pain fellowship specialists. Participants were purposefully selected based on availability. Sessions continued until data saturation was achieved, ensuring that all dimensions of the subject had been thoroughly discussed and confirmed by the expert panel.<br> <b>Results:</b> Functional requirements were categorized into seven groups: user management (3 items), scheduling and communication (5 items), medical information management (3 items), pharmacy and e-prescription (2 items), communication and support (2 items), reporting and data analysis (2 items), and content and education (4 items). Non-functional requirements identified included reliability and availability, interoperability, security and privacy, safety, performance, and scalability.<br> <b>Conclusion: </b>The findings of this study highlight the critical role of accurately identifying and understanding both functional and non-functional requirements in the success of telemedicine systems. Optimal system performance relies on the simultaneous consideration of features such as security, reliability, interoperability, and accessibility, alongside core clinical functionalities. Therefore, the design of such systems must adopt a comprehensive and multidimensional approach to effectively meet the needs of both patients and healthcare teams.</span></span></span></span></div> پزشکی از راه دور, مدیریت درد مزمن, الزامات عملکردی و غیرعملکردی Telemedicine, Chronic Pain Management, Functional and Non-Functional Requirements 282 290 http://jhbmi.ir/browse.php?a_code=A-10-1136-1&slc_lang=fa&sid=1 Zeinab Kohzadi زینب کهزادی z.kohzadi96@gmail.com 100319475328460010358 100319475328460010358 No Ph.D. in Medical Informatics, Department of Health Information Technology and Management, School of Allied Medical Sciences, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دکترای انفورماتیک پزشکی، گروه مدیریت و فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران، ایران Ali Dabbagh علی دباغ alidabbagh@yahoo.com 100319475328460010359 100319475328460010359 No Professor of Cardiac Anesthesia, Department of Anesthesiology, School of Medicine, Anesthesiology Research Center, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran فلوشیپ بیهوشی قلب، استاد گروه بیهوشی، دانشکده پزشکی، مرکز تحقیقات بیهوشی بیمارستان شهید مدرس، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران، ایران Mehrdad Taheri مهرداد طاهری Taheri.1352@yahoo.com 100319475328460010360 100319475328460010360 No Associate Professor of Anesthesiology, Department of Anesthesiology, School of Medicine, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran متخصص بیهوشی، دانشیار گروه بیهوشی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران، ایران Hassan Emami حسن امامی Haemami1337@yahoo.com 100319475328460010361 100319475328460010361 No Associate Professor of Information Technology, Department of Health Information Technology and Management, School of Allied Medical Sciences, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دکترای فناوری اطلاعات، دانشیار گروه مدیریت و فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران، ایران Mahshid Ghasemi مهشید قاسمی mahshid.ghasemi@yahoo.com 100319475328460010362 100319475328460010362 No Associate Professor of Pain Anesthesiology, Department of Anesthesiology, School of Medicine, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran فلوشیپ درد، دانشیار گروه بیهوشی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران، ایران Zahra Kohzadi زهرا کهزادی z.kohzadi91@yahoo.com 100319475328460010363 100319475328460010363 No Ph.D. in Health Information Management, County Health Center, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran دکترای مدیریت اطلاعات سلامت، مرکز بهداشت شهرستان ایلام، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایران Shahabedin Rahmatizadeh شهاب الدین رحمتی زاده shahab.rahmatizadeh@gmail.com 100319475328460010364 100319475328460010364 Yes Assistant Professor of Medical Informatics, Department of Health Information Technology and Management, School of Allied Medical Sciences, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دکترای انفورماتیک پزشکی، استادیار گروه مدیریت و فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران، ایران