Journal of Health and Biomedical Informatics

fa طراحی تجهیزات معاینه پزشکی از راه دور: رویکردی بر بهبود مراقبت‌های بهداشتی اولیه Equipment Design for Telemedicine Examinations: An Approach to Enhancing Primary Healthcare پزشکی راه دور Telemedicine پژوهشي اصیل Original Article <div style="text-align: justify;">مقدمه: در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، به‌ویژه ایران، ارائه خدمات پزشکی در مناطق روستایی با چالش‌های متعددی مواجه است. کمبود نیروی متخصص پزشکی، پراکندگی جمعیت، زیرساخت‌های محدود و هزینه‌های بالای جابجایی، از جمله عواملی هستند که دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی را دشوار می‌سازند. در این زمینه، پزشکی از راه دور (تله‌مدیسین) به عنوان راهکاری نوین، می‌تواند دسترسی به خدمات و کارایی ارائه آن‌ها را افزایش دهد. با این حال، هنوز شواهد کافی در زمینه قابلیت جایگزینی معاینات حضوری با فناوری‌های دورپزشکی وجود ندارد. این پژوهش با هدف توسعه چارچوبی جامع برای طراحی تجهیزات معاینه از راه دور، به طراحان کمک می‌کند تا پیش از ورود به مرحله تعیین راه‌حل‌های فنی، شناخت عمیق‌تری از چالش‌ها و نیازهای زمینه‌ای به‌دست آورند و فرایند طراحی را به‌صورت مؤثر هدایت کنند. روش کار: این مطالعه به روش توصیفی-تحلیلی و در دو فاز انجام شده است. در فاز اول، از طریق مشاهده میدانی و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۵ نفر از ساکنان روستای ضامنجان، نیازهای کلیدی استخراج شد. در فاز دوم، با مشارکت فعال تیمی چندرشته‌ای متشکل از پزشکان، بهورزان و ساکنان محلی، یک چک‌لیست طراحی تجهیزات معاینه دورپزشکی تدوین گردید که با دیدگاه‌های بومی و حرفه‌ای هم‌راستا بود. یافته‌ها: تحلیل کیفی داده‌ها با رویکرد تحلیل مضمون صورت گرفت. نتایج به مضامینی چون کمبود منابع، محدودیت‌های دسترسی به فناوری، و چالش‌های اجرایی اشاره داشت. چک‌لیست طراحی نهایی، شامل مؤلفه‌هایی همچون طراحی ماژولار، رابط کاربری ساده، تأمین انرژی پایدار، امنیت داده و استفاده از فناوری‌های نوینی چون واقعیت افزوده و بازخورد لمسی (Haptic) بود. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که توسعه تجهیزات معاینه از راه دور با رویکردی جامع و چندجانبه، می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر بهبود دسترسی و کیفیت خدمات پزشکی در مناطق روستایی و محروم داشته باشد. استفاده از چک‌لیست ارائه شده، به طراحان امکان می‌دهد تا ضمن توجه به محدودیت‌ها و نیازهای خاص بومی، ابزارهایی کارآمد، پایدار و کاربرپسند خلق کنند که می‌تواند به ارتقای دسترسی به خدمات پزشکی و بهبود کیفیت مراقبت‌های بهداشتی اولیه در مناطق محروم کمک کند.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction: In many developing countries, particularly Iran, providing medical services in rural areas faces numerous challenges, including shortages of healthcare professionals, dispersed populations, limited infrastructure, and high travel costs. In this context, telemedicine emerges as an innovative solution that can enhance both access to and efficiency of healthcare services. However, there is still limited evidence regarding the feasibility of replacing in-person examinations with remote alternatives. This study aims to offer a comprehensive framework to guide designers in understanding contextual challenges and effectively navigating the early stages of designing telemedicine examination equipment before defining specific technical solutions. Method: This descriptive-analytical study was conducted in two phases. First, needs were identified through field observations and semi-structured interviews with 25 residents of the rural village of Zamenjan. In the second phase, a multidisciplinary team comprising physicians, local health workers, and residents collaboratively developed a checklist for designing remote medical examination tools, ensuring alignment with both community needs and professional medical standards. Results: Qualitative data were analyzed using thematic analysis. Key themes included resource limitations, technological access barriers, and implementation challenges. These insights were directly utilized to develop the final design checklist, highlighting essential features such as a modular structure, a user-friendly interface, a sustainable power supply, data security, and the incorporation of advanced technologies like augmented reality and haptic feedback. Conclusion: The findings indicate that developing remote examination equipment through a comprehensive and multidisciplinary approach can significantly enhance access to and the quality of medical services in rural and underserved areas. By utilizing the provided checklist, designers can create efficient, sustainable, and user-friendly tools that address local limitations and specific needs, ultimately improving access to medical services and the quality of primary healthcare in these regions.</div> پزشکی از راه دور, معاینات عمومی, تجهیزات معاینه, مناطق روستایی, طراحی محصول Examination Equipment, General Examinations, Product Design, Telemedicine, Rural Areas 18 29 http://jhbmi.ir/browse.php?a_code=A-10-1138-1&slc_lang=fa&sid=1 Rezvan Alidadi رضوان علیدادی rezvanalidadi97@gmail.com 100319475328460010275 100319475328460010275 Yes Department of Industrial Design, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran گروه طراحی صنعتی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران Hasan Sadeghi Naeini حسن صادقی نائینی naeini@iust.ac.ir 100319475328460010274 100319475328460010274 No Associate Professor, Department of Industrial Design, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran دانشیار گروه طراحی صنعتی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران