Journal of Health and Biomedical Informatics

fa سنجش اثربخشی پلتفرم درمانی مجازی حساسیت‌زدایی‌ با حرکـات چشـم‌ و بازپردازش برکاهش علائم اختلال استرس پس از آسیب Evaluating the Effectiveness of Virtual EMDR Therapy Platform on Reducing PTSD Symptoms پزشکی راه دور Telemedicine پژوهشي اصیل Original Article <div style="text-align: justify;">مقدمه: اختلال استرس پس از آسیب (PTSD) تأثیرات منفی بر سلامت روان دارد. روش درمانی حساسیت‌زدایی از طریق حرکات چشم و بازپردازش (EMDR) به‌عنوان یک درمان مؤثر برای PTSD توصیه شده است، اما محدودیت در دسترسی به این روش همچنان یک چالش مهم محسوب می‌شود. با توجه به پتانسیل پیشرفت‌های درمانی با فن‌آوری‌های دیجیتالی در رفع این موانع، پژوهش‌های بیشتری برای ارزیابی اثربخشی  EMDR آنلاین و امکان جایگزینی آن با درمان حضوری مورد نیاز است. روش کار: پژوهش بر اساس یک طرح اکتشافی متوالی و کارآزمایی بالینی نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون-پس‌آزمون-پیگیری سه‌ماهه و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به PTSD در شیراز بود که پس از غربالگری بالینی و اعمال ملاک‌های ورود و خروج، 40 نفر به‌طور تصادفی در دو گروه درمان و کنترل قرار گرفتند. گروه درمان طی هشت جلسه فردی 60 تا 90 دقیقه‌ای در بستر پلتفرم درمانی مجازی EMDR مداخله دریافت کرد. داده‌ها با پرسشنامه‌های استاندارد جمع‌آوری و در پایتون با آزمون واریانس آمیخته، آزمون بونفرونی و اندازه اثر تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که گروه درمان نسبت به گروه کنترل کاهش معناداری در شدت علائم PTSD تجربه کرده است. آزمون تعقیبی بونفرونی تأیید کرد که تفاوت بین پیش‌آزمون و پس‌آزمون در گروه درمان از نظر آماری معنادار است؛ اما تفاوت معناداری بین پس‌آزمون و پیگیری مشاهده نشد که نشان‌دهنده پایداری اثرات درمانی است. شرکت‌کنندگان گروه درمان کیفیت و کارایی پلتفرم مجازی را رضایت‌بخش ارزیابی کردند. نتیجه‌گیری: درمان PTSD با پلتفرم مجازی درمان EMDR طراحی‌شده در این پژوهش اثربخشی بالایی دارد و می‌تواند به‌عنوان راهکاری نوآورانه جایگزینی اثربخش برای درمان حضوری باشد و نیز مزایایی همچون کاهش هزینه، افزایش دسترسی و بهبود تجربه درمانی را فراهم می‌کند. نتایج با پژوهش‌های بین‌المللی مشابه همسو است. همچنین مدل‌های نظری از جمله AIP و نظریه بار شناختی در تبیین اثربخشی  EMDR در بستر دیجیتال کاربرد دارند. پژوهش‌های آینده می‌توانند به بررسی بلندمدت اثرات این مداخله و بسط آن به سایر اختلالات روانی بپردازند.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction: Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) has profound adverse effects on mental health. Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) therapy has been endorsed as an effective intervention for PTSD; however, limited access to this method remains a significant challenge. Given the potential of digital therapeutic innovations to address such barriers, further research is warranted to evaluate the efficacy of online EMDR and its viability as a substitute for in-person treatment. Method: This study employed a sequential exploratory design and a quasi-experimental randomized controlled trial with pre-test, post-test, and three-month follow-up. Forty PTSD patients in Shiraz were screened using structured clinical interviews and randomly assigned to intervention and control groups. The intervention group received eight individual EMDR sessions (60–90 minutes) through a virtual EMDR platform. Data were collected via standardized questionnaires and analyzed in Python using mixed ANOVA, Bonferroni post-hoc tests, and effect size calculations. Results: The findings indicated that participants in the treatment group experienced a statistically significant reduction in PTSD symptom severity compared to the control group. Bonferroni post hoc tests confirmed that the difference between pretest and posttest scores in the treatment group was statistically significant, while no significant difference was observed between posttest and three-month follow-up scores—suggesting the stability of therapeutic outcomes. Moreover, participants in the treatment group reported high levels of satisfaction regarding the quality and usability of the virtual platform. Conclusion: The EMDR-based virtual therapy platform developed in this study demonstrated high efficacy in the treatment of PTSD and offers a promising, innovative alternative to conventional face-to-face therapy. This approach also presents advantages such as cost reduction, enhanced accessibility, and improved therapeutic experience. The results align with similar international findings. Furthermore, theoretical models such as the Adaptive Information Processing (AIP) model and Cognitive Load Theory offer explanatory frameworks for the effectiveness of digital EMDR interventions. Future studies are encouraged to explore the long-term effects of this intervention and its application to other psychological disorders. </div> مداخلات مبتنی بر اینترنت, حساسیت‌زدایی با حرکات چشم و بازپردازش, اختلال استرس پس از آسیب, کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده Internet-Based Intervention, Eye Movement Desensitization and Reprocessing Therapy, Post-Traumatic Stress Disorder, Randomized Controlled Trial 52 63 http://jhbmi.ir/browse.php?a_code=A-10-1131-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Mehdi Sedaghat Pour Haghighi محمد مهدی صداقت پور حقیقی DrMedSed@outlook.com 100319475328460010582 100319475328460010582 No Ph.D. in General Psychology, Department of Psychology, Science and Arts University, Yazd, Iran دکترای روان شناسی عمومی، گروه روان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران Farangis Kazemi فرنگیس کاظمی farangis_kazemi@yahoo.com 100319475328460010583 100319475328460010583 Yes Associate Professor of exceptional children Psychology, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran دکترای روان شناسی کودکان استثنایی، دانشیار، گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Mohsen Saeidmanesh محسن سعیدمنش M.saeidmanesh@yahoo.com 100319475328460010584 100319475328460010584 No Associate Professor of Cognitive Neuroscience, Department of Psychology, Science and Arts University, Yazd, Iran دکترای علوم اعصاب شناختی، دانشیار، گروه روان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران Shiva Dolatabadi شیوا دولت آبادی sh_dolatabadi@yahoo.com 100319475328460010585 100319475328460010585 No Assistant Professor of General Psychology, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran دکترای روان شناسی عمومی، استادیار، گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Farangis Demehri فرنگیس دمهری farangis_demehri@yahoo.com 100319475328460010586 100319475328460010586 No Assistant Professor of Psychology of exceptional children, Department of Psychology, Science and Arts University, Yazd, Iran دکترای روانشناسی کودکان استثنائی، استادیار، گروه روان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران